Tâm lý nhà đầu tư khi thị trường VN-Index biến động mạnh
Từ bi quan đầu tháng 4 do thuế quan cho đến tâm lý lạc quan hiện tại
Bài viết được đăng lần đầu vào tháng 07/2025, trong giai đoạn VN-Index phục hồi mạnh sau nhịp giảm sâu đầu tháng 04/2025 do thuế quan Trump. Cập nhật mới ngày 07/03/2026 khi thị trường chứng khoán tiếp tục biến động và tâm lý nhà đầu tư vẫn dao động bởi các rủi ro vĩ mô như căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Khi thị trường giảm mạnh: nỗi sợ hãi chi phối nhà đầu tư
Chỉ cách đây 3 tháng thôi, tâm trạng bi quan tràn ngập khắp tâm trí của nhiều nhà đầu tư. Chỉ số VNINDEX giảm từ mức 1325 điểm cuối tháng 03/2025 xuống 1073 điểm vào sáng ngày 09/04/2025 trong thời gian rất ngắn. Rất nhiều cổ phiếu giảm sàn trắng bên mua tận mấy phiên liên tiếp do tổng thống Mỹ Donald Trump doạ áp thuế nhập khẩu hàng hoá từ Việt Nam lên đến 46% và lượng vay margin rất cao. Ở thời điểm đó, có không ít nhà đầu tư lo ngại rằng VNINDEX sẽ tiếp tục giảm mạnh hơn nữa, họ nhìn đáy 873 điểm tháng 11/2022 hay 650 điểm lúc covid 2020 và thầm nhủ chắc ta hãy đợi giảm thêm để mua vào cho chắn ăn.
Trong lúc thị trường hoảng loạn, tui đã tự nhủ với bản thân bằng câu nói của Warren Buffett: "Hãy tham lam khi người khác sợ hãi, và hãy sợ hãi khi người khác tham lam". Tạm vứt tâm lý sợ hãi sang một bên, tui đã bắt đáy cổ phiếu GMD, PNJ, IDC, và GEX...
Xem thêm các bài viết về Đầu tư giá trị trên thị trường chứng khoán Việt Nam:
Còn tâm trạng nhà đầu tư ở hiện tại như thế nào khi thị trường VNINDEX tăng mạnh liên tiếp, từ mức 1073 điểm đầu tháng 4 hiện đóng cửa tại mức 1475 điểm vào hôm nay. Tức là VNINDEX đã tăng hơn 400 điểm và sắp tiến về vùng đỉnh lịch sử 1536 điểm vào tháng 1/2022 lúc anh Quyết "còi" nhà ta vẫn còn tự do ăn sáng với bát mì. Theo cảm nhận của riêng cá nhân tui, khi Mỹ công bố chỉ áp thuế 20% với hàng hoá có nguồn gốc Việt Nam, cộng với thông tin chính phủ quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hơn 8% trong năm 2025, ngoài ra còn thông tin bên lề như thị trường chứng khoán Việt Nam sắp được nâng hạng lên mới nổi Emerging Markets bởi FTSE... thì hiện tâm trạng của nhiều nhà đầu tư đang rất hưng phấn, lạc quan có có đôi chút tham lam vì nỗi sợ bỏ lở cơ hội FOMO. Hiện số lượng tài khoản chứng khoán đạt kỷ lục hơn 10 triệu tương đương 10% dân số Việt Nam. Và tâm trạng lạc quan không chỉ của riêng nhà đầu tư cá nhân đâu, hiện các quỹ đầu tư nước ngoài lại mua ròng hơn 13.000 tỷ đồng khi VNINDEX vượt mốc 1500 điểm, trong khi trước đó họ đã bán ròng chứng khoán Việt Nam hơn 6 tỷ USD.
Biên độ an toàn: cách nhà đầu tư giữ lý trí khi thị trường hưng phấn
Vậy chúng ta nên giữ tâm lý như thế nào trong thị trường chứng khoán hiện tại?
Nhìn cổ phiếu hầu hết nhóm ngành đều xanh tím liên tục, thực sự rất khó khi đang nắm giữ tiền mặt và đứng bên ngoài thị trường. NHƯNG hãy nhớ lại câu nói nổi tiếng của Warren Buffett ở bên trên lật ngược mệnh đề lại, và hãy lật chương số 20 của cuốn sách kinh điển Nhà Đầu Tư Thông Minh được viết bởi Ben Graham vào năm 1949. Nói thêm một chút, Ben Graham chính là thầy dạy học chứng khoán cho huyền thoại Warren Buffett, và chỉ duy nhất Buffett được thầy Graham chấm điểm A+. Những học sinh trong lớp thời đó sau này đều trở thành những nhà đầu tư giá trị siêu đẳng, đã được nhắc đến trong bài viết The SuperInvestors of Graham and Doddsville được Buffett đăng năm 1984 nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày ra đời của cuốn sách Security Analysis - Kinh Thánh về Đầu tư giá trị. Không dông dài nữa, ngay sau đây tui xin trích dẫn chương 20 Nhà Đầu Tư Thông Minh, đó chính là khái niệm Biên Độ An Toàn (margin of safety), được xem là khái niệm quan trọng bậc nhất cùng với Giá Trị Nội Tại (Intrinsic Value). 2 khái niệm này có lẽ sẽ giúp ích cho nhà đầu tư nhằm khôi phục lại sự tỉnh táo, lý trí trong thị trường đang hưng phấn không chỉ ở Việt Nam, mà còn ở Hàn Quốc hay Mỹ.
Trong truyền thuyết xa xưa, những nhà thông thái cuối cùng đã đúc kết lịch sử của những chuyện phàm trần thành một cụm từ duy nhất: "Chuyện này rồi cũng sẽ qua." Đối mặt với thách thức tương tự là chắt lọc bí quyết đầu tư đúng đắn vào 3 TỪ, chúng tôi quyết định lựa chọn đó là: BIÊN ĐỘ AN TOÀN (MARGIN OF SAFETY).
Thị giá và giá trị nội tại của doanh nghiệp
Chúng ta hãy tự suy nghĩ và chứng minh xem giá mua (thị giá) hiện tại có thấp hơn nhiều so với giá trị nội tại căn bản của doanh nghiệp hay không? Nếu bạn chưa quen với hai khái niệm này, có thể đọc thêm bài giải thích chi tiết về sự khác biệt giữa thị giá cổ phiếu và giá trị doanh nghiệp. Và khoảng cách giữa thị giá vs giá trị có tạo ra Biên độ an toàn đủ lớn hay không? nhằm tránh những thiếu sót trong việc tính toán hay những nguyên nhân khách quan không thể dự đoán trước được. Có nhiều cách để xác định giá trị nội tại mà hy vọng tui sẽ có dịp viết trong những bài sau.
P/S: Hiệu suất đầu tư vài cổ phiếu mà tôi bắt đáy lúc thuế quan tháng 04/2025
Cập nhật tâm lý thị trường tháng 03/2026: Khi rủi ro địa chính trị quay lại
Đầu tháng 3/2026, xung đột giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông một lần nữa trở thành tâm điểm của thị trường tài chính toàn cầu. Nguy cơ phong toả quanh eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới và nỗi lo chiến sự leo thang khiến giá dầu tăng cực mạnh và làm gia tăng tâm lý lo lắng trên thị trường.
Khi tâm lý nhà đầu tư chuyển sang trạng sợ hãi thái quá, họ bắt đầu bán tháo cổ phiếu. Kết quả là thị trường chứng khoán Hàn Quốc và Thái Lan đã phải tạm ngừng giao dịch khi chỉ số KOSPI giảm -12% trong phiên.
Những sự kiện địa chính trị như vậy thường tác động đến tâm lý thị trường nhanh hơn đến nền kinh tế thực. Khi tin tức tiêu cực xuất hiện dày đặc và giá dầu tăng mạnh, nhà đầu tư đã thay đổi trạng thái quá nhanh: từ lạc quan sang phòng thủ quá mức.
Tuy nhiên, chu kỳ tâm lý của thị trường hiếm khi thay đổi. Nó vẫn dao động giữa hai trạng thái quen thuộc: tham lam khi mọi thứ thuận lợi và sợ hãi khi bất định xuất hiện.
Với nhà đầu tư dài hạn, điều quan trọng không phải là dự đoán diễn biến tiếp theo của xung đột Mỹ – Iran, mà là giữ kỷ luật đầu tư và tập trung vào giá trị nội tại của doanh nghiệp. Chính niềm tin vào giá trị đó mới giúp vượt qua những giai đoạn thị trường bị chi phối bởi cảm xúc.